معرفی یکی از دولتمردان قلمرو فرهنگی کاشان

 آقا سلیم آرانی حاکم کاشان در دوره کریم خان زند

نگارش: حسین نقدی بادی

محل دارالحکومه آقا سلیم در کاشان ابتدا در کاروانسرایی بنام عبدالمطلب بود اما پس از احداث کاروانسرای خان(معروف به سیاح) در ضلع شمال غربی میدان دروازه دولت،این کاروانسرا ضمن احداث خیابان جدید امیریه تخریب شد.آقا سلیم آرانی در زمانی که حکومت کاشان را در اختیار داشت،محل زندگیش در آران بود و هر روز صبح برای انجام امور حکومتی به کاشان می رفت و شب هنگام به آران برمی گشت.آقا سلیم آرانی در مزرعه احمد آباد آران ، باغی بسیار معروف احداث کرده بود  و مرحوم حاج سلیمان صباحی بیدگلی شاعر- بزرگ عصر زندیه - نسبت به ایشان ارادت و علاقه فراوانی داشته است و اشعار و قصاید متعددی در وصف آقا سلیم ،احداث باغ احمد آباد،تاریخ تولد فرزندان وی و همچنین تاریخ وفات وی سروده است که در دیوان اشعار صباحی بیدگلی ضبط و ثبت شده است.

خانه مسکونی آقا سلیم آرانی واقع در محله جلو خان آران (مجاور محله بازار) و همان خانه ای است که در حال حاضر هم وجود دارد و به چند خانه تقسیم شده است.مجموعه خانه آقا سلیم شامل« خانه حاج آقا محمد بازاری،خانه نظیفی،خانه رستگار و آرایش و خانه شکرا... ضابطی » می باشد.

قبر آقا سلیم آرانی در گورستان عمومی آران قرار داشت که در زبان مردم ، به آن مزار گفته می شد.محل دفن ایشان ، دقیقا در آسیاب قیصری و عصاری زیر یک مقبره چهار ستونی قرار داشت(محل فعلی شرکت مخابرات) و دارای لوح سنگ قبر هم بود که متاسفانه هنگام احداث گاراژ و آسیاب از بین رفته است.

در تاریخ نقل شده: آقا سلیم ، چشمان بسیار بانفوذ و عجیبی داشته است و گفته اند اولین بار که کریم خان زند ، او را دیده است شگفت زده شده و گفته است (اوه! چشمهایش را ببینید)- «نقل از سیف اله امینیان»

در تاريخ احداث باغ احمد آباد، صباحی اینگونه شعر می سراید:

جهانِ مروت سپهرِ وفا            خجسته نژاد همایون نصب

کرم پیشه آقا سلیم آنکه باد          ازو روز خصم بداندیش شب

بیاراست باغی چو باغ بهشت       همه مجلس عیش و جای طرب

روان آبش از چشمه چون نیل مصر     صفایش فزون از زجاج حلب

ز رنگینیش لاله ها چون چراغ       زشیرینیش میوه ها چون رطب

به رسم دعا زد صباحی رقم           چو تاریخ بهر عمارت طلب     

در تاريخ احداث عمارت، صباحی بیدگلی اینگونه شعر می سراید:

گل گلشن دانش،آقا سلیم         که پر باد جامش زصهبای عیش

بود تا نشانی و نامی به دهر       ز جنس نشاط و ز کالای عیش

سرایی که همچون سرای بهشت         بود جای شادی و مأوای عیش

رسید آن سرا چون به اتمام و شد           در آن بانی آن مهیّای عیش

به تاریخ آن زد صباحی رقم         که این خانه دايم بود جای عیش

 در تاريخ اتمام آرامگاه، صباحی اینگونه شعر می سراید:

حضرت آقا سلیم آن تا که گیتی را قرار    هست از گیتی الهی کام او حاصل بود

آنکه ذکر خیر او آرایش هر مجلس است    آنکه نام نامی او زیب هر محفل بود

از پی اتمام تاریخش صباحی زد رقم         خوابگاه جان پاکان یا رب این منزل بود

برای کسب اطلاعات بیشتر به صفحات 256،257،252،253،215،216 دیوان صباحی مراجعه شود.

با تشکر از مکتوبات آقای حاج حسن فیروزی ارانی